• Thứ Sáu, 20/09/2019 | 15:15 GMT+7
  • 24h qua

Gốm sứ Satsuma là gì? Vì sao người ta sưu tập gốm sứ Satsuma?

Minh Châu - 11:15, 04/09/2019

Nhật Bản sở hữu rất nhiều dòng gốm sứ hảo hạng, có thể kể đến như dòng Imari, Kutani, Kakiemon,... Tuy nhiên, nổi bật và được săn đón nhiều nhất vẫn luôn là dòng gốm sứ Satsuma với sắc vàng hoàn mỹ, tượng trưng cho một nước Nhật đầy sức sống.

Gốm sứ Satsuma là gì?

Tương tự vùng North Staffordshire (Anh), Cảnh Đức Trấn và Nghi Hưng (Trung Quốc), vùng Satsuma nổi tiếng với danh xưng gốm sứ từ giữa cuối thế kỷ 19. Gốm sứ Satsuma thuộc dòng gốm đất nung, được sản xuất lần đầu tại vùng Satsuma, phía Nam đảo Kyushu, xung quanh khu vực Kagoshima từ những năm 1600. Theo đó, trong 2 lần xâm lược Triều Tiên năm 1592 và 1596, lãnh chúa Shimazu Yoshi-Hiro và 1.000 võ sĩ Satsuma theo trợ chiến đã bắt cóc về Nhật 47 tù binh, là nghệ nhân và thợ gốm lành nghề, nhằm phục vụ cho ngành công nghiệp gốm của riêng gia tộc Shimazu và sản xuất đồ gia dụng, trà cụ cho nghi lễ trà đạo. Lịch sử hiện đại ghi nhận sự kiện này là “cuộc chiến tranh gốm sứ”, bởi nó đặt nền tảng phát triển cho gốm sứ Hizen Nhật trong kỷ nguyên vàng của Thời đại Edo, hay còn gọi là thời kỳ Mạc phủ Tokugawa (1603-1868).

Bộ ấm chén bằng gốm sứ Satsuma

Bộ ấm chén bằng gốm sứ Satsuma

Gốm sứ Satsuma được chia làm 2 loại: Satsuma đen (kuro) và trắng (shiro). Kuro-satsuma được làm từ đất sét chứa khoáng chất sắt cao và tráng men sậm màu truyền thống, có niên đại từ trước những năm 1600, ngày nay vẫn còn sản xuất dân dụng. Năm 1617, khi thợ gốm Triều Tiên phát hiện đất sét vàng sáng màu là sét khoáng trắng núi lửa quanh Kagoshima bị phong hóa bởi các suối nước nóng, họ bắt đầu sản xuất Shiro-satsuma với đặc trưng phần thân màu kem phủ men rạn nhuyễn, tỏa màu vàng be sáng đẹp. Mọi trang trí trên bề mặt gốm sứ Satsuma vẫn giữ phong cách tối giản như tính cách người Nhật, với đồ án rồng, phụng, lân ảnh hưởng từ đồ sứ Manreki Akae và vẽ suối nước, mây, núi, hoa, chim, côn trùng theo bút pháp tả chân Trung Hoa hoặc không trang trí gì ngoài các hồi văn viền.

Vì sao người ta sưu tập gốm sứ Satsuma?

Những món đồ gốm sứ Satsuma nguyên thủy, được làm, sơn và đóng dấu bằng tay với dấu triện bằng chữ Kanji Nhật Bản được sao chép, sản xuất hàng loạt và đưa đi khắp thế giới. Khi ấy, muốn sở hữu gốm sứ Satsuma là đồ thủ công gia đình, do những người thợ gốm sứ cổ có tay nghề cao làm ra thì chỉ có thể kiếm được tại những cửa hàng gốm sứ cổ địa phương. Nhiều món đồ gốm sứ Satsuma có xuất xứ từ địa phương gốc và từ thợ gốc làm ra, chẳng hạn như đồ gốm sứ của gia đình Kinkozan, rất hiếm khi còn nguyên vẹn và ở trong tình trạng tốt. Chính vì vậy, chúng được các nhà sưu tầm mua với giá cao. Một vài bộ sưu tập gốm sứ Satsuma phổ biến nhất có thể kể đến như sau:

1. Bình Satsuma

gom-su-satsuma-3
gom-su-satsuma-4
gom-su-satsuma-7
gom-su-satsuma-9

Bình Satsuma là món đồ được sưu tập nhiều nhất do trang trí đẹp, chi tiết và tỉ mỉ. Chúng thường đi theo cặp (không giống y chang nhau). Bình có chiều cao khoảng 1 mét và các bình cổ thì trang trí phẳng với các loài hoa hoặc có một phần hoa nổi. Các bình có hoa nổi thường được đánh số, vì vậy, bạn có thể biết rõ chúng xuất xứ từ đâu.

2. Nút Satsuma

gom-su-satsuma-8

Các nút gốm sứ nhỏ này được những nàng Geisha và những kẻ giàu có, quyền thế sử dụng. Một bộ bao gồm 6 nút hoặc hơn, trên những nút này được vẽ những chi tiết đẹp, cực nhỏ. Đây là món đồ gốm sứ Satsuma được các nhà sưu tập vô cùng săn đón.

3. Bộ tách trà Satsuma

gom-su-satsuma-1
gom-su-satsuma-6

Nghi thức Trà đạo của người Nhật rất quan trọng, vì vậy, gốm sứ Satsuma vào thế kỷ 18 rất thịnh hành để sản xuất những bộ tách trà theo kiểu bình và bát của trà đạo. Những bộ tách trà này sẽ có giá trị cao hơn nếu chúng còn đủ bộ và còn ở trong hộp gốc.

4. Các nhân vật và tượng Satsuma cổ

gom-su-satsuma-2
gom-su-satsuma-5
gom-su-satsuma-5

Các nhân vật và tượng Satsuma cổ được sản xuất khi gốm sứ đã trở nên phổ biến. Chúng thường được tạo tác ở dạng hí họa những người quan trọng hay nổi tiếng. Đó cũng là nét đặc trưng trong phong cách trang trí của đồ gốm sứ Satsuma.

5. Bát, đĩa Satsuma

gom-su-satsuma-6

Bát, đĩa Satsuma cũng là món đồ được những người sưu tập săn lùng. Chúng có kích thước không lớn, đường kính chỉ khoảng 30cm, tuy nhiên, chúng được sơn rất đẹp và trang trí với hình vẽ cầu kỳ tráng men. Những hình vẽ này thường mô tả chim thú, cây cỏ, người và những địa điểm nổi tiếng.

> Xem thêm: Cây sen đá hợp mệnh gì? Tuổi nào nên trồng cây sen đá?