• Thứ Hai, 16/09/2019 | 03:30 GMT+7
  • 24h qua

Câu chuyện về Đài tưởng niệm cựu chiến binh Việt Nam của Maya Lin

Bách Nhật - 07:00, 10/06/2019

Maya Lin là một trong số những nhà thiết kế kiến trúc xuất sắc nhất trong thế kỷ 21. Cô là người thiết kế công trình tưởng niệm chiến tranh Việt Nam từng gây sóng gió dư luận nước Mỹ suốt những năm 1980.

Empty

Maya Lin sinh ngày 5/10/1959 tại Athens, Ohio. Cha của Lin là một nghệ nhân gốm và là cựu hiệu trưởng của trường Cao đẳng Mỹ thuật thuộc Đại học Ohio, mẹ cô là một nhà thơ và giáo sư. Cả hai chạy trốn khỏi Trung Quốc vào năm 1948 trước khi Cộng sản trỗi dậy. Cô đã nhận bằng Cử nhân Nghệ thuật của Đại học Yale năm 1981 và bằng Thạc sĩ Kiến trúc, cũng từ Yale, vào năm 1986.

Với thiết kế của mình, Lin đã được trao Huân chương Nghệ thuật Quốc gia năm 2009. Đài tưởng niệm Cựu chiến binh Việt Nam của cô đã nhận được 25 bằng danh giá -Year Award từ Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ năm 2007.

Empty

Năm 18 tuổi, bất cứ khi nào Maya Lin đi qua Đài tưởng niệm Rotunda của Đại học Yale, cô không thể cưỡng lại việc lướt những ngón tay trên những bức tường cẩm thạch khắc tên của những cựu sinh viên đã chết để phục vụ đất nước họ. Trong suốt năm thứ nhất và năm thứ hai, cô đã khắc tên của những người thiệt mạng trong Chiến tranh Việt Nam. "Tôi nghĩ rằng nó đã để lại ấn tượng lâu dài với tôi" Lin Lin viết, cảm nhận về sức mạnh của một cái tên. 

Những ký ức đó mới mẻ trong tâm trí của con gái người nhập cư Trung Quốc năm cuối, khi tham gia hội thảo kiến trúc tang lễ, cô đã thiết kế một tượng đài khắc tên cho các cựu chiến binh của Chiến tranh Việt Nam. Được giáo sư khuyến khích, cô đã tham gia cuộc thi thiết kế quốc gia được tổ chức cho Đài tưởng niệm Cựu chiến binh Việt Nam được xây dựng tại Trung tâm mua sắm quốc gia ở Washington, DC. 

Thiết kế của cô chỉ kiếm được điểm B trong lớp tại đại học Yale, vì vậy Lin đã bị sốc khi các quan chức đến phòng ký túc xá của cô vào tháng 5 năm 1981 và thông báo cho cô gái 21 tuổi rằng cô đã giành được thiết kế và giải nhất 20.000 đô la.

Empty

Thiết kế của Maya Lin chỉ đơn giản gồm hai bức tường đá granit đen tuyền hình chữ V ghi tên binh lính Mỹ đã bỏ mình tại chiến trường VN trong một cuộc chiến hao người tốn của dài nhất, và cũng gây tranh luận nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.

Một tượng điêu khắc chiến binh Mỹ dẫn ta vào hai cánh tường tỏa ra một góc tù rộng 125 độ, mỗi cạnh dài 75m, lắp 140 tấm panen đá granit đen nhập từ Ấn Độ, chỗ cao nhất trên 3m, ghi tên 58.175 người Mỹ đã chết theo thứ tự thời gian từ năm 1959 -1975.

Empty

Mặc dù cô đã thiết kế một tượng đài chính trị, nhưng quan điểm về Chiến tranh Việt Nam không thể tránh khỏi. Giống như chính cuộc chiến, tượng đài đã gây tranh cãi. Các nhóm cựu chiến binh đã giải thích việc thiếu các biểu tượng yêu nước thường thấy trên các đài tưởng niệm chiến tranh và phàn nàn rằng dường như chỉ tôn vinh những người đã khuất và không quan tâm đến các cựu chiến binh còn sống. 

Một số người lập luận rằng đài tưởng niệm nên trồi lên khỏi mặt đất và không được chôn xuống như thể nó là một thứ gì đó được giấu kín. Doanh nhân H. Ross Perot, người đã tài trợ 160.000 đô la để điều hành cuộc thi, gọi đó là một trò chơi đào rãnh và rút lại toàn bộ số tiền của mình. Cựu chiến binh Việt Nam Tom Cathcart là một trong số những người phản đối màu đen của đài tưởng niệm, mà theo ông là màu sắc phổ biến của sự xấu hổ và buồn bã và suy thoái. 

Empty
Empty

Sau khi bức tường tưởng niệm được khánh thành vào ngày 13/11/1982, cuộc tranh cãi nhanh chóng lắng xuống. Tác phẩm của Lin trở thành một địa điểm hành hương cho những người phục vụ trong chiến tranh và những người thân yêu đã chiến đấu ở Việt Nam. Nó trở thành một nơi linh thiêng của sự chữa lành và tôn kính như cô dự định. Chưa đầy ba năm sau khi đài tưởng niệm mở cửa, tờ New York Times đưa tin: "Đó là một điều đáng ngạc nhiên là nước Mỹ đã nhanh chóng vượt qua sự chia rẽ do Đài tưởng niệm Cựu chiến binh Việt Nam."

Empty
Empty

Lin tiếp tục thiết kế Đài tưởng niệm dân quyền ở Montgomery, Alabama và Danh sách phụ nữ của Đại học Yale, nơi vinh danh những nữ sinh viên đầu tiên được nhận vào trường cũ của cô. Là chủ sở hữu studio kiến trúc ở thành phố New York, cô đã thiết kế rất nhiều cấu trúc từ nhà ở đến bảo tàng đến nhà nguyện. sign